وزن ورق استیل؛ فرمول محاسبه، جدول وزن و چگالی گریدهای ۳۰۴، ۳۱۶ و ۴۳۰

وزن رول (کویل) ورق استیل

ورق استیل علاوه بر شیت، به صورت رول یا کویل هم عرضه می‌شود. وزن رول معمولاً روی برچسب آن درج شده و خرید و فروش آن هم بر اساس همین وزن انجام می‌شود. برای کارگاه‌ها و تولیدکننده‌ها، سؤال مهم معمولاً این است که از یک رول چند متر ورق یا چند شیت با ابعاد مشخص به دست می‌آید. فرمول ساده‌ی آن را در مثال ۴ دیدید:

• طول رول (متر) = وزن رول (کیلوگرم) ÷ [عرض (متر) × ضخامت (میلی‌متر) × چگالی]

برای محاسبه‌ی تعداد شیت، طول به‌دست‌آمده را بر طول هر شیت تقسیم کنید. البته کمی از ابتدا و انتهای رول و لبه‌ها هنگام برش دور ریخته می‌شود؛ پس عدد واقعی کمی کمتر خواهد بود.

وزن تئوری یا وزن باسکول؛ چرا با هم فرق دارند؟

عددی که با فرمول به دست می‌آید وزن تئوری است. وزن واقعی ورق، که با باسکول اندازه‌گیری می‌شود، ممکن است کمی با آن فرق داشته باشد. مهم‌ترین دلایل این اختلاف:

• تلورانس ضخامت: کارخانه‌ها ورق را در محدوده‌ی مجاز ضخامت تولید می‌کنند که در استانداردهایی مثل EN ISO 9445 و ASTM A480 تعریف شده است. ورقی که کمی نازک‌تر یا ضخیم‌تر از عدد اسمی است، وزن متفاوتی هم دارد.
• تلورانس ابعاد: طول و عرض ورق هم ممکن است چند میلی‌متر بیشتر از عدد اسمی باشد.
• روکش محافظ (نایلون): بسیاری از ورق‌های استیل، به‌خصوص ورق‌های خش‌دار و آینه‌ای، با یک لایه‌ی نایلون محافظ عرضه می‌شوند که وزن خیلی کمی اضافه می‌کند.
• بسته‌بندی: پالت چوبی، تسمه و مقوای بسته‌بندی در وزن باسکول دیده می‌شوند ولی جزو وزن ورق نیستند.

به همین دلیل، در خرید عمده بهتر است از ابتدا با فروشنده مشخص کنید فاکتور بر اساس وزن تئوری صادر می‌شود یا وزن باسکول.

مقایسه وزن ورق استیل با ورق سیاه و ورق گالوانیزه

چگالی فولاد معمولی حدود ۷٫۸۵ گرم بر سانتی‌متر مکعب است؛ پس ورق استیل ۳۰۴ با ابعاد و ضخامت یکسان، فقط حدود یک درصد از ورق سیاه سنگین‌تر است. ورق گالوانیزه هم چون پایه‌اش فولاد معمولی است، وزنی نزدیک به ورق سیاه دارد و لایه‌ی روی، وزن کمی به آن اضافه می‌کند. در مقابل، ورق آلومینیوم با چگالی حدود ۲٫۷، تقریباً یک‌سوم ورق استیل وزن دارد.

نتیجه‌ی کاربردی: اگر عادت دارید وزن ورق سیاه را با ضریب ۷٫۸۵ حساب کنید، برای ورق استیل حتماً ضریب گرید مربوطه را جایگزین کنید؛ در سفارش‌های بزرگ همین اختلاف کوچک، چند ده کیلوگرم تفاوت ایجاد می‌کند.

اشتباهات رایج در محاسبه وزن ورق استیل

• قاطی کردن واحدها: وارد کردن طول به سانتی‌متر و عرض به متر، رایج‌ترین دلیل جواب‌های عجیب است.
• استفاده از ضریب ورق سیاه (۷٫۸۵): این کار وزن ورق استیل را کمتر از واقعیت نشان می‌دهد.
• نادیده گرفتن گرید: وزن ۳۰۴، ۳۱۶ و ۴۳۰ یکسان نیست؛ گرید ورق را از روی برچسب یا گواهی کارخانه مشخص کنید.
• اعتماد کامل به ضخامت اسمی: برای خریدهای حساس، ضخامت واقعی را با میکرومتر یا کولیس اندازه بگیرید.
• حساب کردن وزن بسته‌بندی: وزن پالت و تسمه را از وزن باسکول کم کنید.